Ik houd van de films van de broers Jean Pierre en Luc Dardenne: ze filmen nauwkeurig het gewone leven, tonen tragedies die overal kunnen gebeuren. Hun films zijn op een bepaalde manier kaal: ze spelen zich af in een wijk in Luik die ontdaan is van veel camouflage, omdat de meeste mensen daar maar weinig hebben om zich mee te vermommen. Er is weinig geld en de sociale status is laag.
Een klassieke vraag en klassieke handeling
De tragedies die de personages van de broers Dardenne meemaken, brengen hen op steeds verschillende manieren in een bepaalde vorm van isolement. Het lijkt alsof de broers willen laten zien hoe gemakkelijk mensen in een isolement terecht kunnen komen; een sociaal, psychisch, geestelijk of lichamelijk isolement.
Hierdoor komen de films van de Dardennes voor mij enigszins beklemmend over. Tegelijkertijd ook bevrijdend, omdat ze de morele en/of ethische dilemma's niet uit de weg gaan. De personages voelen het gewicht van de situatie en proberen al handelend een weg te zoeken. Door te handelen vinden ze een richting, een omgang, vinden ze antwoorden of fragmenten daarvan. Zo ook in deze film.
'La fille inconnue' is een 'echte Dardenne': we zien de gebruikelijke wijk in Luik, er is geen muziek op de achtergrond, alleen de echte geluiden zijn te horen. De kijker wordt gevraagd positie in te nemen in een alledaags gebeuren. Wat zou ik doen? Zou ik wel wat doen of kies ik ervoor om toeschouwer te blijven?
We hebben de film twee keer gezien in de bioscoop. Direct bij de eerste keer bracht de film me tot twee klassieke thema's, die van een vraag en die van een handeling.
De vraag is die van Kaïn: Ben ik mijn broeders hoeder? Heb ik iets met de ander te maken? Wat gaat mij de ander aan? Heb ik schuld aan wat er met een ander gebeurd?
Het tweede thema van de film is handelen, omgaan met het leven: biechten.
Het heeft me wel wat verbaasd dat ik dit in de recensies eigenlijk niet terugvond.
De basis van de biecht is luisteren. Het gaat in de film om luisteren naar wat gehoord moet worden. Daar begint de film ook mee, letterlijk luisteren naar iemands binnenste:
(het filmfragment is alleen te zien op een laptop of computer)
(het filmfragment is alleen te zien op een laptop of computer)
Het drama
Het verhaal begint alledaags: de jonge arts Jenny is al laat, haar praktijk al dicht en toch is ze samen met haar stagiair nog bezig. De bel gaat, nog een patiënt voor de deur. Ze verbiedt de arts in opleiding om open te doen. Beheersing van het vak heet dat, aan alles zit een grens!
De dag erna blijkt er een jonge vrouw voor de praktijk te hebben gestaan, ze is dood gevonden. Naam onbekend, afkomst onbekend, situatie waarin ze terecht is gekomen onbekend: La fille inconnue.
Jenny beseft dat ze open had 'moeten' doen. Jenny voelt zich medeschuldig aan de dood van de onbekende en kan niet verdragen dat het meisje in een anoniem graf verdwijnt. In een poging het meisje toch recht te doen, wil ze niet rusten voor ze haar naam opgespoord heeft. Ze wil weten wie de ander - postuum - is.
Haar patiënten en de politie reageren met wisselend begrip en onbegrip (het was haar schuld toch niet dat die onbekende vermoord werd), met onverschilligheid en met onwil op haar vragen. Laat het rusten, dan is het ook niet schadelijk voor ons...Waarom moeten we lastig gevallen worden met een situatie waaraan we niets kunnen doen of waaraan we schuldig zijn? Het is toch al te laat!
Stukje bij beetje komen fragmenten van de waarheid naar boven.
Door haar verlangen het meisje haar naam en haar identiteit terug te geven, dwingt Jenny de mensen bij wie ze navraag doet, hun onverschilligheid te laten varen. Ze kunnen hun schouders niet ophalen over haar dood, maar worden gedwongen haar recht te doen.
Dat vormt een uitdaging. Degenen die schuld dragen aan haar dood, vluchten voor de waarheid en voor Jenny. Ze relativeren hun aandeel en sommigen gaan zo ver in de ontkenning dat ze Jenny bedreigen, verbaal of fysiek. Men laat zich niet makkelijk confronteren met zijn schuld. Niet dat dit Jenny's bedoeling is. Juist niet. Ze beseft haar eigen aandeel in de tragedie en ze wil niet meer dan de naam van het meisje. Ze zoekt de dader en medeschuldigen niet. Haar houding naar haar medemens is niet veroordelend. En juist deze houding maakt dat mensen uiteindelijk toch praten. De broers Dardenne zeggen in een dvd-interview dat dit voor hen het thema van de film is: 'Hoe verhouden we ons zodat gezegd wordt wat gezegd moet worden?' Jenny's houding is als die van een priester. Ze kijkt de mensen uiteindelijk niet aan op hun daden, kijkt hen niet in de ogen, maar staat naast hen zoals een priester doet in het biechthokje. Als ze een jongen recht aankijkt, kan hij niets zeggen over wat hij moet zeggen. Als ze later achter hem staat, begint hij te praten, het lucht hem letterlijk op. Als een van de hoofdrolspeler het niet langer uithoudt en naar haar toe komt om te biechten, blijft ze verbaasd tegenover hem staan en kijkt. Hij schreeuwt, terwijl hij biecht: 'Kijk me niet aan, draai u om, draai u om, ik smeek het u!'
Mijns inziens is dit waar: een mens moet weg kunnen kijken en in de ruimte kunnen praten als hij echt iets opbiecht. Het is een houding van schaamte. Maar het is ook goed voor degene die de biecht afneemt. Zoals de regisseurs het zeggen in het dvd-interview: ''Kijk me niet aan,' zegt de vader van Bryan. Want als je iemand in de ogen kijkt of gewoon aankijkt als die iets bekent, lijkt het wel of je hem veroordeeld. Hij zal nooit praten als hij voelt dat hij veroordeeld wordt.'
Door de biecht is er toch een weg voor de schuldigen aan dit drama. Niet alleen voor de direct verantwoordelijke voor de dood van het meisje, maar ook voor degenen die aan het drama hebben bijgedragen. De biecht stelt in staat verantwoordelijkheid te nemen en te doen wat gedaan moet worden. Tot die tijd leeft het dode meisje als een kwelling in de hoofden van alle betrokkenen.
De film eindigt heel breekbaar. De zus van de vermoorde vrouw komt langs bij de dokter en breekt, eigenlijk doordat de dokter niet anders kan dan hoeder zijn van het naamloze meisje. Aan het eind van het gesprek vraagt de jonge dokter of ze vrouw mag omhelzen. Daarmee omhelst ze ook degene die ze had 'moeten' omhelzen, toen ze de deur zakelijk dicht hield:
Mijns inziens is dit waar: een mens moet weg kunnen kijken en in de ruimte kunnen praten als hij echt iets opbiecht. Het is een houding van schaamte. Maar het is ook goed voor degene die de biecht afneemt. Zoals de regisseurs het zeggen in het dvd-interview: ''Kijk me niet aan,' zegt de vader van Bryan. Want als je iemand in de ogen kijkt of gewoon aankijkt als die iets bekent, lijkt het wel of je hem veroordeeld. Hij zal nooit praten als hij voelt dat hij veroordeeld wordt.'
(het filmfragment is alleen te zien op een laptop of computer)
Door de biecht is er toch een weg voor de schuldigen aan dit drama. Niet alleen voor de direct verantwoordelijke voor de dood van het meisje, maar ook voor degenen die aan het drama hebben bijgedragen. De biecht stelt in staat verantwoordelijkheid te nemen en te doen wat gedaan moet worden. Tot die tijd leeft het dode meisje als een kwelling in de hoofden van alle betrokkenen.
De film eindigt heel breekbaar. De zus van de vermoorde vrouw komt langs bij de dokter en breekt, eigenlijk doordat de dokter niet anders kan dan hoeder zijn van het naamloze meisje. Aan het eind van het gesprek vraagt de jonge dokter of ze vrouw mag omhelzen. Daarmee omhelst ze ook degene die ze had 'moeten' omhelzen, toen ze de deur zakelijk dicht hield:
(het filmfragment is alleen te zien op een laptop of computer)
We hebben de dvd gekocht omdat we dit soort films in huis willen hebben, misschien zonder ze nog een keer te kijken. Misschien wat vreemd, maar het is fijn om bepaalde cd's, films en boeken als een soort kapitaal in huis te hebben.
Bij de dvd zit een interview met de beide broers Jean Piere en Luc Dardennne.
Bij de dvd zit een interview met de beide broers Jean Piere en Luc Dardennne.
Dit interview bevestigt mijn gedachten. Twee citaten:
'Voor ons is een dokter bovendien iemand die geacht wordt het lijden te verlichten, de dood af te houden, het leven te vrijwaren';
'Zodat mensen wilden praten. Dat is ook het onderwerp van de film: Hoe verhouden we ons zodat gezegd wordt wat gezegd moet worden'
We zijn blij dat we weer een Dardenne hebben gezien: hun films zijn een soort bijsluiter bij het leven.
februari 2017
Jan-Willem Scheurwater
Jannet Scheurwater
'Zodat mensen wilden praten. Dat is ook het onderwerp van de film: Hoe verhouden we ons zodat gezegd wordt wat gezegd moet worden'
We zijn blij dat we weer een Dardenne hebben gezien: hun films zijn een soort bijsluiter bij het leven.
februari 2017
Jan-Willem Scheurwater
Jannet Scheurwater
De Trailer:
La Fille Inconnue, Jean-Pierre & Luc Dardenne, 2016
Adéle Haenel, Olivier Bonnaud, Jérémie Renier, Louka Minnella
Nederlands ondertiteld
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.